II wojna światowa

I. Ułan z Bodzechowa – Jan Pronobis

1. Wśród wielu relacji z Kampanii Wrześniowej warto zauważyć opracowanie “Ułan i pancerniak z Bodzechowa. Jan Pronobis”, tym bardziej, że dotyczy urodzonego w Bodzechowie uczestnika II wojny światowej. Prosty żołnierz w wielkiej machinie militarnej, służący Ojczyźnie, która powołała go w szeregi armii, nie dla pochwał czy awansów, ale honorowo i bezinteresownie wypełniał swoje powinności. Dziś przywraca się w historii wartość kawalerii w której służył Jan Pronobis, deprecjonowaną  i wykpioną najpierw przez włoskich a potem niemieckich komentatorów wojny, niestety także niektórych polskich twórców. Generał Władysław Sikorski pisał “W ciągu XVI i XVII w. jazda polska była jedną z najlepszych na świecie. Symbolem jej świetności z owych czasów jest wielki wódz i żołnierz, król Sobieski oraz odniesione przezeń w 1683 r. zwycięstwo pod Wiedniem. Jazda polska wyzyskiwała znakomicie przyrodzone walory tej broni, to jest rozmach i opartą na nim druzgocącą siłę uderzenia, nie wyzbywając się równocześnie zwinności i szybkości ruchów”.

2. Ułani Jazłowieccy. Szwadron złożony z  Polaków wywodzących się z armii rosyjskiej, utworzono w lutym 1918 r. w Ungeni na terenie Rumunii, walczył najpierw w dalekim Kubaniu w wojnie z bolszewikami. Przeformowany  w dwuszwadronowy dywizjon znalazł się w Odessie, przemianowany na Pułk Ułanów 1. Dywizji Jazdy. Przetransportowany koleją, zakwaterowany został koło Stanisławowa. 25 czerwca 1919 r. wszedł do walki przeciw Ukraińcom w boju pod Jazłowcem, stąd nazwa “Jazłowiecki Pułk Ułanów”. Wziął udział w wojnie bolszewickiej ścigając  Armię Budionnego. Sztandar Pułku odznaczony został Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari przez Marszałka Piłsudskiego. Do wojny 1939 r. stacjonował we Lwowie. Ważną cechą Pułku był kult Matki Bożej Jazłowieckiej. W Kampanii Wrześniowej walczył w ramach  Armii “Poznań”. Brał udział w obronie stolicy .Zginęło wtedy ponad 160 żołnierzy Pułku. Za walki wrześniowe odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari.

3. Brygada Pancerno – Motorowa.

 II. Ofiary Katynia

1. Kazimierz Gaik urodził się 8 grudnia 1911 roku w Denkówku w rodzinie robotniczej. Ukończył najpierw Szkołę Handlową w Ostrowcu o potem Wydział Administracyjny Instytutu Administracyjno-Gospodarczego w Krakowie (1932/1933). Następnie ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie,  i Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy przy 79 pułku piechoty Strzelców Słonimskich im. Lwa Sapiehy w Słomimiu. Był dowódcą plutonu ciężkich karabinów maszynowych. Awans na stopień podporucznika piechoty otrzymał 1 stycznia 1937 roku. Po zwolnieniu ze służby wojskowej rozpoczął pracę w Zakładach Żelaznych i Papierni “Bodzechów” w Bodzechowie. Pracował rownież w Stołpcach, województwo nowogródzkie i w Rzeszowie , aż do wybuchu wojny, w zakładach PZL – Rzeszów. We wrześniu 1939 roku przebywał w Slonimiu, gdzie tworzono oddziały zapasowe 20 Dywizji Piechoty.Prawdopodobnie 18 września dostał się do niewoli sowieckiej i trafił do obozu w Kozielsku. Ostatni list do żony przesłał zimą 1939/40. Zginął w Katyniu wiosną 1940 roku. Ekshumowany z dołu śmierci i zidentyfikowany pod numerem 2358, złożony został w czwartej bratniej mogile. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kampanii Wrześniowej i medalem “Za udział w wojnie obronnej 1939”. W 2007 roku awansowany na porucznika. W Parku Papieskim w Rzeszowie posadzono dąb pamięci poświęcony Kazimierzowi Gaikowi, nad którym opiekę sprawuje zespół Szkół Ogólnokształcących nr 4 w Rzeszowie.

Przygotował do publikacji ks. Cezary Zybała

2. Kapitan Jan Teofil Janicki urodził się 20 grudnia 1897 r. w Bodzechowie. Był synem Franciszka i Anny z Łubieńskich. Członek Polskiej Organizacji Wojskowej, który ukończył Politechnikę Warszawską. Zajmował się budownictwem dróg i mostów. Jako topograf, triangulator i kartograf pracował w Wojskowym Instytucie Geograficznym. Odznaczony był Krzyżem Niepodległości oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. Ożenił się z Marią Sudrzanką. Miał troje dzieci: córkę Marię oraz synów Andrzeja i Wojciecha. Brał udział w I Wojnie Światowej i uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 r. Zginął w Katyniu w 1940 roku.

Opracował ks. Cezary Zybała